از زمانیکه استفاده از بسترهای نوین الکترونیک برای انتشار اطلاعات و دادههای گوناگون رواج یافت، اصطلاح «تولید محتوا» در معنای خاص کنونی، بهکار گرفته شد؛ معنایی که خلق هرگونه محتوای متنی، صوتی و تصویری برای بازنشر در بسترهای الکترونیک و اینترنتی را شامل میشود. رفتهرفته کاربرد این اصطلاح عمومیت بیشتری یافت؛ تاجاییکه گاهی برای تولید محتواهای تبلیغاتی یا آموزشیِ مختلفی که با رویکرد درآمدزایی تولید میشوند، از آن استفاده میشود؛ به این معنا که محتوای تولیدشده یا بهطور مستقیم بهعنوان یک پکیج آموزشی به فروش میرود؛ یا اینکه بهطور غیرمستقیم برای معرفی و تبلیغ یک کسبوکار دیگر به کار گرفته میشود.
با این اوصاف امروزه این تعریف از تولید محتوا ارائه میشود: «تولید آثار صوتی و تصویری گوناگون از قبیل: ویدئو، تیزر و پادکست و همچنین نگارش محتوای متنی در قالب سناریوی ساخت یا مقاله جهت بارگذاری در وبسایتها و دیگر بسترهای الکترونیک.»
این اصطلاح که بهعنوان معادل (content creation) به فارسی ترجمه شده، به خلق و آفرینش اطلاعات، آثار و محتوایی اشاره دارد که برای بسترهای الکترونیک و اینترنتی به تولید شدهاند.
اما ارائة چنین تعریفی از تولید محتوا، بهمرورِ زمان جایگاه متفاوتی برای آن ایجاد کرده است. طوری که اکنون اصطلاح تولید محتوا به موازات تبلیغات (advertising) و گاهی بازاریابی دیجیتال (digital marketing) به کار میرود. هرچند درواقع هریک ازاین موارد، زمینههای مستقلی هستند، اما اکنون فعالان این عرصه سعی میکنند، توأمان خدمات مربوط به هریک از آنها را رائه دهند. با وجود این، باید بهطور تخصصی مقولة تولید محتوا و شاخههای آن را بررسی کنیم و به شرح خدمات ویژه هریک از آنها بپردازیم؛ اینگونه مفهوم صحیح تولید محتوا را بهتر درک خواهیم کرد.
خدماتی که معمولاً از جانب فعالان حوزة تولید محتوا ارائه میشود، در این سه گونه جای میگیرند که البته هر کدام، زیرشاخههای خود را دارند:
۱. تولید محتوای تصویری
۲. تولید محتوای صوتی
۳. تولید محتوای متنی
در باب هریک از این خدمات، در قسمت بلاگ سایت، مقالات مستقلی قرار گرفتهاند؛ اما در همین مقاله بهصورت کوتاه و مختصر، دربارة هر کدام از آنها تعاریف و مطالبی را به شما ارائه میدهیم.
این نوع تولید محتوا، مشتمل بر محتوای ویدئویی، محتوای گرافیکی و محتوای ویدئوییگرافیکی است؛ این نوع محتوا، حجم گستردهای از دادههای موجود در فضای مجازی و بسترهای الکترونیک را به خود اختصاص میدهد؛ هرچند پشتوانة تولید هر محتوایی، محتوای متنی است و از این حیث اهمیت محتوای متنی بسیار بالاست؛ ولی بههرحال پربازدیدترین محتوای تولیدی در فضای مجازی و بسترهای الکترونیک، محتوای تصویری است؛ مقایسة بازخورد مخاطبان فضای مجازی نسبت به گونههای مختلف محتوا، بهخوبی این مسئله را نشان میدهد.
تولید محتوای تصویری را میتوانیم در سه دستة محتوای ویدئویی، محتوای گرافیکی و محتوای ویدئوییگرافیکی تقسیمبندی کنیم.
بعضی خدمات پیش از این بیشتر توسط دفاتر تبلیغات و استودیوهای فیلمسازی و طراحی ارائه میشد؛ اما اکنون بهصورت موازی و مشترک در دفاتری صورت میگیرد که فعالیت اصلی خود را «تولید محتوا» میدانند.
بنابراین تولید محتوای تصویری مستلزم حضور مستمر تصویربردار، نورپرداز، تدوینگر و… یا همکاری پایدار دفتر تولید محتوا با تیم تصویربرداری است. بهاینترتیب شاهد خدماتی از این قبیل هستیم: ساخت تیزر تبلیغاتی (برای شبکههای اجتماعی یا وبسایت)، ساخت فیلم آموزشی و حتی ساخت ویدئوهای کاربردی برای استوری، ریلز (reels) و….
قاعدتاً همة بسترهای الکترونیک، از شبکههای اجتماعی در فضای مجازی گرفته تا پکیجهای آموزشی الکترونیک، بدون طرحهای گرافیکی، عکس و… قابلتصور نیستند. ازاینرو نمیتوان تولید محتوا را بدون حضور یک گرافیست حرفهای تصور کرد. حتی تولید محتوای صوتی هم نهایتا نیاز به طراحی بنر گرافیکی کار و مسائلی از این دست دارد. خدماتی که در این دسته ارائه میشود بهطور کلی عبارتاند از: عکاسی، ادیت عکس، اجرای انواع طرحهای گرافیکی، طراحی انواع بنرهای گرافیکی، طراحی لوگو و….
ساخت موشنگرافیک (motion graphic) نقطة اتصال تولیدات ویدئویی و گرافیکی است. موشنگرافیک، ویدئویی است که در آن با استفاده از نرمافزارهایی مثل افتر افکتس (Adobe After Effects) اِلِمانهای گرافیکی متحرک میشوند؛ به این ترتیب، محصولی انیمیشنی ایجاد میشود که خروجی آن معمولاً کاربرد تبلیغاتی و آموزشی دارد.
امروزه موشنگرافیک یکی از کاربردیترین گونههای محتوای تصویری است؛ زیرا بهواسطة هزینة کمتر و کارایی در انتقال معانی و مفاهیم و همچنین جاذبة بصری، طرفداران زیادی پیدا کرده است.
تولید محتوای صوتی به دو صورت کلی انجام میگیرد؛
۱. تولید محتوای صوتی بهصورت اثر مستقل صوتی که معمولاً در قالب پادکست یا کتاب صوتی از بسترهای خاصی که ویژة انتشار محتوای صوتیاند منتشر میشود؛ بسترهایی مانند کستباکس (Castbox) که بهعنوان پلتفرم اختصاصی انتشار پادکست و مجلة صوتی فعالیت میکنند، یا بسترهایی که به انتشار کتاب صوتی مبادرت میورزند.
۲. تولید محتوای صوتی بهعنوان یک محتوای جانبی برای تکمیل محتوای ویدئویی؛ مانند ضبط و تولید نریشن (narration) برای یک تیزر، مستند یا گزارش. نریشن درحقیقت، روایتی است که طبق سناریو باید روی محتوای ویدئویی قرار بگیرد و راوی آن را قرائت کند. اجرای دوبلة کار هم مانند تولید نریشن، نوعی محتوای صوتی جانبی (تکمیلی) محسوب میشود.
رایجترین گونة محتوای متنی، مقالاتی هستند که نویسندگان محتوا برای بلاگ وبسایتها و تقویت سئوی آنها مینویسند. سئو (SEO) که بهعنوان سرواژه (Acronym) یا مخفف عبارت Search Engine Optimization به کار میرود، درواقع به معنی «بهینهسازی محتوا برای موتور جستجو» است. نگارش درست مقاله براساس اصول سئو، با دوری از کپیکاری منجر به تقویت جایگاه سئوی سایت در موتورهای جستجوگر (مثل گوگل) میشود.
بهاینترتیب صاحبان کسبوکارها و مشاغل اینترنتی و اساساً افرادی که برای کارشان وبسایت طراحی کردهاند، دوست دارند بهترین مقالات را در سایت خود قرار دهند. بنابراین، با نگارش مقالات یونیک (unique)، یعنی مقالاتی که کپی نیستند، سطح سایت خود را بالاتر میبرند. ازاینرو نگارش مقاله همواره یکی از مهمترین عرصههای تولید محتوای متنی بوده است.
اما تولید محتوای متنی صرفاً به نگارش مقاله برای بلاگ سایت محدود نمیشود. قاعدتاً هر نوشتاری که در بسترهای الکترونیک مشاهده میکنید، باید براساس اصول نگارش و ویرایش نوشته شده باشند؛ پس قطعاً تأثیر نوشتة یک نویسندة حرفهای در جایجای فرمت کلی یک سایت، بهخوبی مشهود خواهد بود. این قضیه تا حدی اهمیت دارد که گاهی مواردی همچون کپشننویسی برای صفحات اجتماعی نیز به نویسندگان سپرده میشود؛ زیرا جادوی کلمات در جذب مشتریان، تأثیر بسزایی دارد.
علاوه بر موارد مذکور، اهمیت تولید محتوای متنی در نگارش سناریو برای محتواهای صوتی و تصویری نیز آشکار است. قاعدتاً از دل یک نوشتة خوب، یک نریشن تأثیرگذار ضبط میشود؛ همچنین با یک سناریوی خوب میتوان یک تیزر جذاب ساخت؛ اینجاست که باز هم نقش نویسندگان حرفهای را نمیتوان انکار کرد.
در این مقاله به تولید محتوا و کاربرد امروزی آن پرداختیم. در مقالات دیگر، درباره تولید انواع محتوا توضیح خواهیم داد. اما بد نیست در پایان، این چند نکتة مهم را بخوانید و آن را راجع به تولید هر گونه محتوایی به کار بگیرید.
تصور کنید! تلفن شما زنگ میزند و شمارة ناشناسی روی صفحة نمایش موبایل میافتد؛ در این موقعیت، لحن سلام کردن شما با حالتی که میدانید چه کسی پشت خط است، تفاوت دارد؛ در تولید محتوا هم مسئلة بسیار مهم این است که با توجه به موضوع و بستر ارتباطی، باید مخاطبان خود را بشناسید و دقیقاً بدانید: «چه کسی پشت خط است؟»
با چه سنی؟ از چه قشری؟ و با چه تحصیلاتی؟
همة این موارد روی زبانی که در محتوای خود به کار میگیرید تأثیر میگذارد.
برای خلق آثارتان حتما طرح و برنامه داشته باشید؛ حتی اگر همه چیز برای شما مشخص است، باز برای ساخت تیزر یا ضبط پادکست، طرح و سناریوی مشخصی داشته باشید! مانند کارگردان دقیقی که هرگز بدون دکوپاژ سر صحنه نمیرود.
این سالها، در خیلی از جشنوارههای سینمایی و هنر، جایزة جدیدی با عنوان «جایزة نگاه نو» یا «جایزة نوعی نگاه» تعریف شده است؛ جایزهای که به آثاری اهدا میشود که در آنها، کارگردان یا خالق اثر، با سبکی متفاوت، مخاطبان را به کار خود جذب کرده است. پس با شجاعت ضمن در نظر داشتن همة استانداردهای جذب مخاطب، شجاع باشید!
لازمة انجام هر کاری، جدیت و دقت است؛ اما اجازه ندهید این رویکرد جلوی عملگرایی شما را بگیرد تا به بهانههای واهی کار را ناتمام رها کنید.
برای تولید محتوا در زمینههای یادشده (تولید محتوای تصویری، تولید محتوای صوتی و تولید محتوای متنی) با ما تماس بگیرید.
